Рәсми булмаган мәшгульлек: рәсми булмаган эшкә урнашу куркынычы бар.
Татарстан Республикасы Спас муниципаль районы башкарма комитеты рәсми булмаган эшкә урнашуның гамәлдәге куркынычлары турында хәбәр итә. Формаль булмаган мәшгульлек-ул бары тик язма хезмәт килешүеннән башка телдән килешүгә нигезләнгән хезмәт мөнәсәбәтләре. Мондый схема еш кына эш бирүчеләр тарафыннан салымнарда һәм иминият кертемнәрендә экономияләү өчен, ә хезмәткәрләр тарафыннан - үзгәрүчән график һәм өстәмә керем өчен кулланыла.
Рәсми булмаган мәшгульлек билгеләре:
- хезмәт килешүе булмау;
- "соры " хезмәт хакын түләү;
- хезмәт шартнамәләре урынына граждан-хокук шартнамәләрен куллану;
- иминият взносларын түләүдән читләшү.
Хезмәткәр өчен төп куркынычлар:
- Социаль гарантияләр булмау. Социаль гарантияләр булмау, түләүле отпуск, хастаханә кәгазе, йөклелек һәм бала табу буенча пособие, бала карау буенча отпуск, эштән киткәндә ял пособиесе һәм эшсезлек буенча пособие.
- Сәламәтлек һәм куркынычсызлык буенча куркынычлар. Рәсми булмаган мәшгульлектә эшләүчеләр еш кына хезмәтне саклау стандартлары белән якланмаган, бу исә тиешле компенсациясез имгәнүләргә яки уңайсыз эш шартларына китерергә мөмкин.
- Финанс тотрыксызлыгы. Эш бирүче хезмәткәрне теләсә кайсы вакытта исәп-хисапны түләмичә һәм сәбәпләрен аңлатмыйча эштән чыгара ала.
- Салым ташламаларын югалту. Хезмәткәр түбәндәгеләрне рәсмиләштерә алмый: мөлкәти салымнан тотып калу (мәсәлән, торак сатып алганда); социаль салымнан тотып калу (дәвалануга, укуга); ташламалы шартларда банкларда кредитлар.
- Пенсия хокукларын югалту. Рәсми булмаган хезмәт хакы булачак пенсияне исәпләгәндә исәпкә алынмый, бу пенсиягә чыкканнан соң тормыш дәрәҗәсен сизелерлек киметергә мөмкин.
- Хезмәт хокукларын яклауның катлаулылыгы. Эш бирүче белән конфликт очрагында (мәсәлән, хезмәт хакын түләмәү) эш бирүченең гаебен исбатлау мөмкин түгел диярлек.
Юридик куркынычлар. Хезмәткәр алынган керемне мөстәкыйль декларацияләргә һәм НДФЛны (13%) киләсе елның 30 апреленә кадәр түләргә, ә түләүне 15 июльгә кадәр кертергә тиеш. Югыйсә санкцияләр булырга мөмкин:түләнмәгән сумманың 5% ы (әмма 30% тан да артмаган һәм 1000 сумнан да ким булмаган); салым түләүдән качкан өчен җинаять җаваплылыгы.
Карьера перспективаларын чикләү:
- хезмәт кенәгәсендә язулар булмау киләчәктә эшкә урнашуны катлауландыра;
- өстәмә эш, зарарлы хезмәт шартлары, ял һәм бәйрәм көннәрендә, төнлә эшләгән өчен өстәмә түләүләр алу мөмкинлеге юк;
- укыту һәм квалификация күтәрү системасы юк.
Рәсмиләштерелмәгән хезмәт мөнәсәбәтләре эш бирүче өчен җаваплылык китерә:
- административ-5 меңнән 100 мең сумга кадәр штраф (РФ КоАП 5.27 маддәсе);
- салым-хезмәткәрләрдән НДФЛ түләү таләбе һәм түләнмәгән сумманың 20% күләмендә штраф;
– җинаять-салым агенты вазыйфаларын эре яки аеруча зур күләмдә үтәмәгән өчен.
Формаль булмаган мәшгульлек белән очрашканда нишләргә:
эшкә урнашканда рәсми хезмәт килешүе төзүне таләп итү;
– эш бирүченең ышанычлылыгын тикшерү-компания турындагы бәяләмәләрне, аның юридик статусын өйрәнү;
- хокуклар бозылса, Хезмәт инспекциясенә яисә башка контроль органнарына мөрәҗәгать итәргә;
- әгәр килешү рәсмиләштерелмәгән булса, хезмәт мөнәсәбәтләренең дәлилләрен (язышу, ведомость, исәп-хисап кәгазьләре) саклап калырга.
Рәсми булмаган мәшгульлек хезмәткәр өчен дә, эш бирүче өчен дә җитди куркынычлар тудыра. Рәсми эшкә урнашу-социаль яклау, тотрыклы хезмәт мөнәсәбәтләре һәм лаеклы пенсия белән тәэмин итү гарантиясе ул.
Намуссыз эш бирүче турында вакытында хәбәр итү тиешле йогынты чараларын кулланырга, хезмәткәрнең хокукларын һәм законлы мәнфәгатьләрен якларга, шулай ук бюджетка НДФЛ һәм иминият кертемнәре керемнәрен арттырырга мөмкинлек бирәчәк.
Легаль булмаган эшче көчләрдән файдалану, хезмәт хакын вакытында түләмәү һәм хезмәт өчен түләүнең «соры» схемаларыннан файдалану мәсьәләләре буенча сез «Кайнар линия» телефоннары буенча мөрәҗәгать итә аласыз:
8(84347) 3-05-69 яки 8(843) 222-05-57 (доб.6302)
Дүшәмбе-җомга 8.00-17.00 сәгатьләрдә
Төшке аш 12.00-13.00 сәгатьләрдә.