Рәсми булмаган мәшгульлек һәм хезмәт мөнәсәбәтләрен легальләштерү

2025 елның 15 декабре, дүшәмбе

Рәсми булмаган мәшгульлек, ягъни теркәлмәгән, салымнар салынмый торган эшчәнлек Россиядә мәшгульлек өлкәсендә тискәре тенденция булып кала бирә. Формаль булмаган эшчәнлек өлкәсендә эшләүче хезмәткәрләр социаль һәм хокукый яклау һәм социаль җайга салу мөмкинлекләреннән мәхрүм диярлек.

«Күләгәле» мәшгульлекне һәм хезмәт өчен түләүнең яшерен формаларын легальләштерү, хезмәт хакы дәрәҗәсен күтәрү һәм аны вакытында түләү өчен шартлар тудыру социаль-хезмәт мөнәсәбәтләре өлкәсендә төп бурычларның берсе булып кала.

Яшерен хезмәт мөнәсәбәтләренең иң киң таралган формалары булып хезмәт мөнәсәбәтләрен граждан-хокукый характердагы шартнамәләр белән алмаштыру һәм хезмәт мөнәсәбәтләрен рәсми рәсмиләштермичә төзү тора. Мондый схемалар оешма җитәкчеләренә акчаларның бер өлешен салымнардан алырга мөмкинлек бирә, өстәвенә пенсия һәм социаль иминият фондларына социаль түләүләрдә дә экономияли.

"Күләгәле" хезмәт хакы проблемасы - бөтен ил буенча актуаль һәм кискен проблемаларның берсе. "Күләгәле" хезмәт хакы дигәндә хезмәткәрләргә салым салганда исәпкә алынмый торган түләү күздә тотыла – бу "конвертларда"  бирелә торган хезмәт хакы.

"Күләгәле" хезмәт хакы ялланып эшләүчеләрнең социаль яклануын тәэмин итми, алар хезмәт өчен исәп-хисапның мондый формасы белән килешеп һәм хезмәт мөнәсәбәтләрен рәсми рәсмиләштерүне таләп итмичә, үзләрен хастаханә кәгазьләре һәм башка төр пособиеләр өчен түләү мөмкинлегеннән мәхрүм итәләр һәм киләчәктә минималь пенсияләргә генә исәп тота алалар, чөнки теләсә нинди түләүләр исәпләгәндә эш бирүчеләр тарафыннан бирелгән рәсми мәгълүматлар гына исәпкә алына.

Мондый хезмәткәрнең хезмәт стажы, шул исәптән пенсия законнары нигезендә картлык буенча хезмәт пенсиясен вакытыннан алда алу өчен кайбер категорияләргә кирәк булган ташламалы стажы исәпкә алынмый. Хезмәткәр шулай ук травматизмнан һәм һөнәри авырулардан якланмаган, чөнки «Производствода бәхетсезлек очракларыннан һәм һөнәри авырулардан мәҗбүри социаль иминиятләштерү турында»гы Законның гамәлдә булу өлкәсеннән чыгарыла. Хезмәткәр гарантияләнгән минималь хезмәт хакыннан мәхрүм ителә: эш бирүче үзе теләгән кадәр түли ала. Хезмәт мөнәсәбәтләрен һәм хезмәт хакын легальләштерү-вакытлыча эшкә яраксызлык буенча тулы күләмдә ярдәм, эштән киткәндә отпуск, эштән киткәндә пособие, банк кредиты, ипотекага фатир сатып алганда салым кредиты, түләүле белем һәм түләүле медицина хезмәтләре алу, шулай ук киләчәктә лаеклы пенсия алу мөмкинлеге.

«Күләгәле» хезмәт хакы дәрәҗәсе - хезмәт мөнәсәбәтләренең цивилизациялелеге һәм үтә күренмәлелеге күрсәткече, шулай ук социаль һәм юридик якланганлык чарасы.

Хезмәт мөнәсәбәтләрен һәм хезмәт хакын легальләштерү мәсьәләләрендә сезнең хокукларыгызны бозу фактлары турында сез "Кайнар линия" телефоннары аша хәбәр итә аласыз:

8(84347) 3-05-69 яисә 8 (84347) 3-00-64

Дүшәмбе-җомга 8.00-17.00 сәгатьләрдә

Төшке аш 12.00-13.00 сәгатьләрдә.

ЯҢАЛЫКЛАРГА ЯЗЫЛУ
Сайттагы барлык материаллар лицензия буенча тәкъдим ителә:
Creative Commons Attribution 4.0 International